اختلالات ادراکی
اختلالات ادراکی
خطاهای ادراکی یکی از مباحث مهم روانشناسی در یک قرن اخیر است. این خطاها در مورد محرکهای ثابت ومتغیر رخ می دهد .اصولا خطاهای هندسی طوری هستند که اتفاق افتادن آنها هیچ تغییری در رفتار آدمی ایجاد نمی کنند واین خطاهای ادراکی هستند که مخل جریان روبه رشد انسانها هستند.بطور کلی روانشناسی به خطاهای ادراکی توجه دارد .
تعریف خطاهای ادراکی:وقتی که ادراک ما از اشیاع وامور بطور کلی با واقع منطبق نباشد گوییم دچارخطای ادراکی شده ایم .
1-خطاهایی که بنا به برخی شرایط فیزیکی واتفاق می افتد
مثال: سراب،نگاه کردن از خلال منشور.
خطاهای ادراکی دوگونه اند: 2-خطاهایی که از حلتهای روانی سرچشمه می گیرد .مثال:تفریح،خوردن
دیدگاههای مختلف در تبیین و توصیف خطاهای ادراکی :
نظریه ی گشتالت : به روابط نین محرک تاکید دارد. نقطه ضعف: به عدم تعیین تقابل و تصویرهای شکلی .
نظریه ی حرکت چشم :خطاهای ادراکی را حاصل حرکات جهش چشم ها می داند . نقطه ضعف :خطاهایی که مربوط به چشم است ، نمی توان شامل حواس کرد .
نظریه ی فاصله ی ظاهری :خطاهای ادراکی شکل نشانه های تصویری عمق هستند که مکانیزمهای ثبات را درگیر می کنند.نقطه ضعف:ما دو نوع محرک ادراکی داریم: ثابت و متغیر
نظریه ی جا بجا سازی عصبی:فعالیت سیستم بازداری باعث عدم حضور طرح ادراکی تازه در ذهن می شود به عبارتی یک پدیده دو بار ادراک نمی شود بلکه ازطریق شناختی که از قبل داشتیم شناسایی می شود این نظریه تا حدودی پذیرفته شده است اگر خطای لامسه راتبیین کنیم .
نظریه ی ناهمانند سازی یا خطای رد تصویر:مقایسه ی نادرست و مبهم دو تصویر در یک ادراک .که البته نقطه ضعف این نظریه این است که در همه ی خطاهای ادراکی نمی توان ازآن استفاده نکرد.
انواع خطاهای ادراکی:1-خطاهای بینایی (که شامل اختلال در ادراک اشکال هندسی است )
الف)اندازه وفاصله ی دو خط عمودی وافقی :خطای آستیگماتیسم یا ارجحیت خطوط عمودی بر افقی در دید اشیا
ب)فضای بسته وباز :از دوشکل هندسی کاملا مساوی از نظر هندسی آن شکلی که اضلاع باز دارد بزرگتر دیده می شود.
پ)مجاورت اشکال :مجاورت یک شکل کوچک بایک شکل بزرگ باعث کوچک بینی نسبت به فاصله واقعی آن می شود
ج)فضای خالی وپر:قسمت های هاشور زده شده وسطوح دارای خطوط عمودی وافقی نسبت به سطوح مجاور بزرگتر دیده می شود .
د)برتری اشکال هندسی :اندازه های اشکال هندسی معمولا باهم درشرایط مساوی متفاوت دیده می شود .
ر)فاصله ی اشیاء وافراد نسبت به فرد ادراک کننده:دوری ونزدیکی افراد و اشیاء در تخمین اندازه ها موثر است.
خطاهای هندسی کلاسیک:شامل خطاهایی است که هر کدام به نام پدید آورنده نام گذاری شده است:خطای تیچنر،خطای زولنر،خطای هرینگ،خطای پونزو،خطای دلبوف،خطای پوگاندروف،خطای بوردن-تیچنر،خطای جاسترو،خطای مولر-لایر.
خطاهای شنوایی:بهترین مثال برای این مورد صداهای بازیگران نمایش یا خیمه شب بازی است که درموقع نمایش صدایی که از بلند گو شنیده می شود باحرکات وعضلات دهان مطابقت کامل دارد.
خطاهای زمان و مکان:خطای زمان به گذرا بودن زمان در موقعیت خاص اشاره دارد قطعا یک ساعت امتحان با یک ساعت انتظار کشیدن فرق قابل توجهی دارد در خطاهای مکانی ملموس اغلب در تشخیص محل و مکان دقیق تحریک دچار مشکل می شویم .
خطاهای حرکتی :ثابت دیدن یک شیی متحرک است در فیلم های سینما علارغم اینکه هر تصویری حدود24ثانیه ثابت می ماند ما اکثرا آنها را متحرک ادراک می کنیم.
خطاهای وزن :برای درک این مطلب دو جسم رادر نظر بگیرید در مقایسهی یک کیلو پنبه با یک کیلو سنگ ،سنگ سنگینتر از پنبه ادراک می شود .
خطای وضعی عضلانی:خطای ارسطو:ادراک اشتباه یک گلوله ای که در کف دست با دو انگشت وسط و اشاره غلتانده می شود-خطای دست ژاپنی.
خطا ی ادراکی ماه:بنا به قانون فیزیکی زاویه دید،بااندازه ی تصویر شبکیه ای ثابت ماه ،فاصله ی آن از افق تا چشم بیننده بیشتر از فاصله ی آن در سمت الرأس به نظر می رسد به عبارت دیگر اگر دوشیی در یک زاویه ی دید ،دیده شوند شیء دورتر ،باتوجه به نشانه های فاصله بزرگتر از شی ء نزدیکتر به نظر می رسد بنا براین ماه در افق بزرگتر دیده می شود.
